Top Banner
Đến nội dung bài viết
Tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có sao không?

Tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có sao không?

Tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có sao không? Tìm hiểu tác động đến hiệu suất, nguy cơ Hot Spot và cách khắc phục hiệu quả.

Cây xanh, nhà cao tầng hay các vật cản trên mái có thể khiến tấm pin năng lượng mặt trời không nhận đủ ánh sáng. Điều này ảnh hưởng thế nào đến sản lượng điện và tuổi thọ hệ thống? Cùng Vua Thợ Mall tìm hiểu tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có sao không và cách khắc phục hiệu quả ngay dưới đây.

1. Tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có sao không?

Tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có thể làm giảm công suất phát điện, ảnh hưởng đến hiệu suất hệ thống và tăng nguy cơ xuất hiện điểm nóng (Hot Spot) trong một số điều kiện. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào diện tích bị che, vị trí bóng râm, thời gian che phủ và cấu hình kết nối của các tấm pin.

Tấm pin năng lượng mặt trời được cấu tạo từ nhiều tế bào quang điện liên kết với nhau để chuyển đổi ánh sáng thành điện năng. Khi một phần bề mặt bị che bóng, các tế bào tại khu vực đó nhận ít ánh sáng hơn, dẫn đến khả năng tạo dòng điện suy giảm.

Đáng chú ý, tổn thất điện năng không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với diện tích bị che. Một bóng râm nhỏ nằm ở vị trí bất lợi có thể ảnh hưởng đến cả nhóm tế bào hoặc chuỗi pin, khiến công suất giảm nhiều hơn dự kiến.

2. Nguyên nhân khiến tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng

Bóng râm có thể xuất hiện từ nhiều yếu tố xung quanh công trình, bao gồm vật cản cố định và những yếu tố thay đổi theo thời gian. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

  • Cây xanh: Tán cây phát triển hoặc cành lá vươn rộng có thể che phủ tấm pin vào những thời điểm nhất định trong ngày.

  • Nhà cao tầng và công trình lân cận: Bóng đổ từ tòa nhà, tường chắn hoặc công trình mới xây có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận nắng của hệ thống.

  • Bồn nước, ăng-ten và thiết bị trên mái: Những vật cản gần tấm pin có thể tạo bóng râm thay đổi theo vị trí Mặt Trời.

  • Bụi bẩn, lá cây và phân chim: Dù không tạo bóng đổ như công trình, các yếu tố này vẫn có thể che chắn ánh sáng và làm giảm hiệu suất của một số tế bào quang điện.

Trong đó, bóng râm xuất hiện vào những giờ có cường độ bức xạ cao thường gây tổn thất điện năng đáng chú ý hơn so với bóng râm vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Ngoài ra, vị trí và thời gian che phủ cũng thay đổi theo mùa, vì vậy cần đánh giá điều kiện mái trong cả năm thay vì chỉ quan sát tại một thời điểm.

3. Bóng râm ảnh hưởng đến hiệu suất và tuổi thọ tấm pin như thế nào?

Khi một phần tấm pin không nhận đủ ánh sáng, ảnh hưởng có thể lan rộng đến những tế bào hoặc tấm pin khác trong cùng chuỗi điện. Tùy cấu hình hệ thống, tình trạng này có thể gây ra một số vấn đề sau:

Giảm công suất và sản lượng điện

Các tế bào quang điện thường được kết nối nối tiếp thành từng nhóm. Khi một tế bào bị che bóng, dòng điện mà tế bào đó tạo ra giảm xuống, có thể ảnh hưởng đến khả năng phát điện của cả nhóm.

Ví dụ, hệ thống điện mặt trời 5kWp được lắp đặt trên mái nhà có bóng cây che vào buổi sáng sẽ tạo ra ít điện hơn so với hệ thống cùng công suất ở vị trí thông thoáng, nếu các điều kiện khác tương đương. Mức tổn thất thực tế còn phụ thuộc vào thời gian che bóng, thiết kế tấm pin và công nghệ biến tần.

Đây cũng là lý do không thể kết luận rằng che bóng 10% diện tích sẽ làm giảm đúng 10% sản lượng điện. Trong một số trường hợp, tổn thất có thể lớn hơn đáng kể do ảnh hưởng đến nhiều tế bào được kết nối với nhau.

Gây mất cân bằng dòng điện

Khi các tế bào hoặc tấm pin trong cùng chuỗi nhận lượng ánh sáng khác nhau, đặc tính điện của chúng cũng trở nên không đồng đều. Hiện tượng này được gọi là mismatch loss, tức tổn thất do sự không tương thích về đặc tính điện.

Đối với hệ thống sử dụng biến tần chuỗi, một tấm pin bị che bóng có thể ảnh hưởng đến điểm vận hành tối ưu của chuỗi. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào cấu trúc tấm pin, diode bypass và cách biến tần theo dõi điểm công suất cực đại (MPPT).

Tăng nguy cơ xuất hiện điểm nóng Hot Spot

Hot Spot là hiện tượng một khu vực trên tấm pin có nhiệt độ cao bất thường so với những vùng xung quanh. Hiện tượng này có thể xuất hiện khi tế bào bị che bóng hoặc suy giảm đặc tính điện phải chịu điều kiện phân cực ngược, khiến một phần điện năng bị tiêu tán dưới dạng nhiệt.

Nếu tình trạng nghiêm trọng và kéo dài, nhiệt độ tăng cao có thể ảnh hưởng đến vật liệu đóng gói, làm suy giảm hiệu suất và độ bền của tấm pin. Tuy nhiên, không phải trường hợp che bóng nào cũng gây ra Hot Spot nguy hiểm.

Ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư

Khi bóng râm xuất hiện thường xuyên, tổng sản lượng điện tạo ra trong năm có thể thấp hơn so với dự tính ban đầu. Điều này làm giảm lượng điện tự sản xuất, ảnh hưởng đến mức tiết kiệm tiền điện và có thể kéo dài thời gian hoàn vốn.

4. Tấm pin bị che bóng bao nhiêu thì ảnh hưởng đến hiệu suất?

Không có một tỷ lệ che bóng cố định áp dụng cho mọi hệ thống điện mặt trời. Hai tấm pin có cùng diện tích bị che nhưng vị trí bóng râm khác nhau vẫn có thể tạo ra mức tổn thất công suất khác nhau.

Tình trạng che bóng

Ảnh hưởng có thể xảy ra

Bóng râm nhỏ ở một góc

Giảm công suất của một nhóm tế bào

Bóng râm che ngang nhiều tế bào

Có thể gây tổn thất đáng kể

Một tấm pin bị che trong chuỗi nối tiếp

Có thể ảnh hưởng đến công suất toàn chuỗi

Nhiều tấm pin bị che cùng lúc

Làm giảm tổng sản lượng hệ thống

Che bóng kéo dài hằng ngày

Gây tổn thất điện năng tích lũy

Ngoài diện tích che phủ, thời điểm xuất hiện bóng râm cũng rất quan trọng. Bóng râm vào giữa ngày, khi cường độ ánh sáng thường cao, có thể gây tổn thất điện năng lớn hơn so với cùng một vùng bóng râm xuất hiện vào sáng sớm.

Để đánh giá chính xác, cần khảo sát thực tế, mô phỏng bóng đổ theo thời gian và tính toán sản lượng điện dự kiến trước khi lựa chọn phương án lắp đặt.

5. Cách khắc phục tình trạng tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng

Tùy nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng, người dùng có thể áp dụng nhiều giải pháp để hạn chế tổn thất điện năng. Trong đó, lựa chọn vị trí lắp đặt phù hợp ngay từ đầu thường mang lại hiệu quả lâu dài hơn so với xử lý sau khi hệ thống đã hoàn thiện.

  • Khảo sát bóng đổ trước khi lắp đặt: Kiểm tra hướng mái, vị trí cây xanh, nhà cao tầng và những vật cản xung quanh. Việc mô phỏng đường đi của Mặt Trời theo mùa giúp xác định khu vực nhận nắng tốt và lựa chọn vị trí đặt tấm pin phù hợp.

  • Điều chỉnh vị trí tấm pin: Nếu một phần mái thường xuyên bị che, có thể cân nhắc di chuyển tấm pin sang khu vực thông thoáng hơn hoặc thay đổi cách bố trí các dãy pin. Việc điều chỉnh cần đảm bảo yêu cầu về kết cấu, khoảng cách lắp đặt và an toàn điện.

  • Sử dụng Power Optimizer hoặc Microinverter: Đây là những giải pháp có thể giúp giảm tổn thất do sự không đồng đều giữa các tấm pin. Với cấu hình phù hợp, thiết bị cho phép tối ưu công suất ở cấp độ từng tấm pin, hạn chế ảnh hưởng của một tấm pin bị che đến các tấm khác. Tuy nhiên, chúng không thể bù lại hoàn toàn lượng điện bị mất do thiếu ánh sáng.

  • Thiết kế chuỗi pin hợp lý: Các tấm pin có điều kiện chiếu sáng tương tự nên được bố trí và kết nối phù hợp với số lượng MPPT của biến tần. Việc phân chia chuỗi đúng kỹ thuật giúp hạn chế tổn thất và nâng cao hiệu quả khai thác điện năng.

  • Vệ sinh và bảo trì định kỳ: Thường xuyên kiểm tra bề mặt tấm pin, loại bỏ lá cây và những vật cản gây che phủ. Khi vệ sinh hoặc kiểm tra hệ thống trên mái, cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn.

6. Có nên lắp điện mặt trời nếu mái nhà thường xuyên bị che bóng?

Mái nhà có bóng râm không đồng nghĩa với việc không thể lắp điện mặt trời. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư cần được đánh giá kỹ hơn so với những công trình có diện tích mái thông thoáng.

Nếu bóng râm chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn vào sáng sớm hoặc chiều muộn, hệ thống vẫn có thể tạo ra sản lượng điện đáng kể trong những giờ nắng tốt. Ngược lại, nếu phần lớn diện tích mái bị che vào giữa ngày, sản lượng điện có thể giảm mạnh và khiến phương án đầu tư kém hiệu quả.

Trước khi quyết định lắp đặt, cần xem xét diện tích mái nhận nắng, thời gian che bóng, khả năng xử lý vật cản và sản lượng điện dự kiến. Trong một số trường hợp, giảm số lượng tấm pin để tập trung vào khu vực nhận nắng tốt có thể hợp lý hơn so với cố gắng lắp kín toàn bộ mái.

Đối với công trình có bóng râm phức tạp, việc khảo sát và mô phỏng sản lượng bằng phần mềm thiết kế chuyên dụng sẽ giúp đánh giá tính khả thi, đồng thời lựa chọn cấu hình biến tần và giải pháp tối ưu công suất phù hợp.

7. Tư vấn khảo sát và lắp đặt điện mặt trời tại Vua Thợ Solar

Để hệ thống điện mặt trời hoạt động hiệu quả, việc lựa chọn công suất tấm pin và biến tần chỉ là một phần của quá trình thiết kế. Những yếu tố như hướng mái, góc nghiêng, bóng đổ, kết cấu công trình và nhu cầu sử dụng điện đều cần được đánh giá trước khi triển khai.

Tại Vua Thợ Solar, khách hàng có thể tìm hiểu các giải pháp điện năng lượng mặt trời phù hợp với gia đình, văn phòng, nhà hàng hoặc cơ sở kinh doanh. Việc khảo sát thực tế giúp xác định khu vực lắp đặt, đánh giá nguy cơ che bóng và đề xuất cấu hình hệ thống phù hợp với điều kiện sử dụng.

Nếu bạn đang có nhu cầu lắp điện năng lượng mặt trời, liên hệ ngay qua hotline 0906 585 585 hoặc ghé ngay Vuathosolar.com để được hỗ trợ tư vấn miễn phí.

Tấm pin năng lượng mặt trời bị che bóng có thể làm giảm sản lượng điện, gây tổn thất công suất và tăng nguy cơ xuất hiện điểm nóng trong một số điều kiện. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí, thời gian che phủ và cấu hình hệ thống, không đơn thuần dựa trên tỷ lệ diện tích bị che.

Nguyễn Quốc Duy

Kỹ thuật viên điện năng lượng mặt trời

Với nhiều kinh nghiệm làm việc thực tế trong lĩnh vực điện năng lượng mặt trời cũng như kiến thức về lắp đặt, vận hành và bảo trì hệ thống, tôi hy vọng những thông tin trên bài viết sẽ tiếp cận người dùng một cách dễ hiểu, giúp bạn lựa chọn đúng thiết bị và sử dụng điện mặt trời hiệu quả hơn.

← Về tất cả bài viết

Bài viết liên quan